Kort antwoord: je verhoogt je zelfverbruik door stroom te gebruiken op het moment dat je zonnepanelen produceren. Zet flexibele toestellen zoals wasmachine, vaatwasser, boiler en laadpaal op de middag, spreid ze zodat ze niet tegelijk draaien, en gebruik waar mogelijk automatische sturing. Zo bespaar je op afname en houd je ook je maandpiek laag.
Met een digitale meter is elke kWh die je zelf verbruikt meer waard dan een kWh die je op het net zet. Je injectievergoeding ligt immers lager dan wat je betaalt voor stroom van het net. Hieronder vind je tien tips, van gratis tot een kleine investering.
Wat is zelfverbruik precies?
Zelfverbruik is het deel van je zonnestroom dat je meteen in huis gebruikt. Stel: je panelen produceren op een zonnige dag 20 kWh en je gebruikt daarvan 6 kWh terwijl de zon schijnt. Dan is je zelfverbruik 30%. De andere 14 kWh gaat het net op.
Een typisch Vlaams gezin zonder sturing haalt vaak een zelfverbruik van 25 tot 35%. Met slimme gewoontes en sturing kan dat flink hoger. Te controleren gangbare zelfverbruikspercentages Vlaamse gezinnen, bron VEKA of studie
Tip 1: Ken je productiecurve
Bekijk in de app van je omvormer wanneer je installatie het meest produceert. Bij panelen op het zuiden ligt de top rond de middag. Bij oost-west ligt de productie lager maar meer gespreid over de dag. Je weet dan welke uren je wilt "vullen".
Tip 2: Vergelijk met je kwartierwaarden
In Mijn Fluvius zie je per kwartier wat je injecteert en afneemt. Leg dat naast je productiecurve: alles wat je in de avond afneemt en in de middag injecteert, is potentiële winst. Hoe je dat doet, lees je in Kwartierwaarden bekijken in Mijn Fluvius.
Tip 3: Gebruik de uitgestelde start
Bijna elke moderne wasmachine en vaatwasser heeft een startuitstel. Laad ze 's ochtends, zet ze op start binnen 4 of 5 uur, en ze draaien rond de middag. Gratis en meteen effectief.
Tip 4: Spreid de grote verbruikers
Zet niet alles tegelijk aan om 12 uur. Een wasmachine (2 kW), droogkast (2,5 kW) en vaatwasser (1,8 kW) samen vragen meer dan veel installaties op een gemiddelde dag leveren. Het tekort haal je van het net, en dat kan je maandpiek verhogen. Plan ze na elkaar: wasmachine om 11 uur, vaatwasser om 13 uur, droogkast om 14 uur.
Tip 5: Verwarm je water met de zon
Een elektrische boiler of de warmwatercyclus van je warmtepomp is een uitstekende buffer. Je slaat warmte op in water. Programmeer de opwarming rond de middag in plaats van 's nachts. Sommige boilers of omvormers kunnen dit automatisch doen op basis van overschot.
Tip 6: Laad je auto overdag
Staat je auto overdag thuis, bijvoorbeeld bij thuiswerk of in het weekend, dan is dat het grootste potentieel. Een laadpaal die op zonneoverschot laadt, past zijn laadvermogen aan aan wat je panelen leveren. Meer in Je auto laden met je eigen zonnestroom.
Tip 7: Laat de warmtepomp voorstoken
Op zonnige dagen in het tussenseizoen kan je warmtepomp overdag iets harder werken om je huis een graad warmer te maken. Je huis is dan zelf de buffer en 's avonds hoeft hij minder te draaien. Of dat kan, hangt af van je warmtepomp en vloerverwarming. Lees ook Warmtepomp en capaciteitstarief.
Tip 8: Kies een warmtepompdroger
Een condensdroger trekt al snel 2,5 kW. Een warmtepompdroger doet hetzelfde werk met veel minder vermogen, vaak onder 1 kW. Dat past makkelijker binnen je zonneproductie en weegt minder op je piek. Een vermogensoverzicht vind je in Vermogen van huishoudtoestellen.
Tip 9: Gebruik slimme stekkers en sturing
Een slimme stekker met een tijdschema of een koppeling met je omvormer kan kleinere toestellen aanzetten als er overschot is. Denk aan een elektrische vloerverwarming in de badkamer, een poolpomp of een vriezer die je wat dieper laat koelen.
Voor meerdere toestellen tegelijk is een energiemanager (HEMS) handiger. Zie Wat is een energiemanager?
Tip 10: Reken een thuisbatterij kritisch na
Een thuisbatterij verhoogt je zelfverbruik door overdag op te slaan wat je 's avonds gebruikt. Ze kan ook je avondpiek afvlakken. De kostprijs is wel aanzienlijk. Reken dus na of je met de vorige negen tips al niet het grootste deel van de winst haalt. Meer in Loont een thuisbatterij?
Zelfverbruik en je piek: let op de valkuil
Zelfverbruik en een lage maandpiek gaan meestal samen, maar niet altijd. Twee valkuilen:
- Een wolk trekt voorbij. Je hebt drie toestellen tegelijk aangezet omdat de zon scheen. Twintig minuten later valt de productie weg en haal je 6 kW van het net. Dat kwartier kan je maandpiek worden.
- Winter. In december en januari produceren je panelen weinig. Wie zijn gewoontes niet aanpast, draait dan ook alles tegelijk, maar dan volledig op netstroom.
Oplossing: spreid ook overdag, en gebruik sturing die reageert op wat je panelen werkelijk leveren.
Overzicht: welke tip levert wat op?
| Tip | Kost | Effect op zelfverbruik | Effect op piek |
|---|---|---|---|
| Uitgestelde start | Gratis | Middel | Neutraal tot positief |
| Toestellen spreiden | Gratis | Middel | Positief |
| Boiler op de middag | Gratis tot laag | Groot | Neutraal |
| Auto laden op zon | Middel | Groot | Positief bij begrenzing |
| Warmtepompdroger | Middel | Klein | Positief |
| Energiemanager | Middel tot hoog | Groot | Positief |
| Thuisbatterij | Hoog | Groot | Positief |
Veelgestelde vragen
Wat is een goed zelfverbruik?
Dat hangt af van je installatie en verbruik. Elke procent extra is winst; vergelijk vooral met je eigen startpunt.
Moet ik mijn installatie kleiner maken?
Nee. Een grotere installatie levert in de winter ook meer op. Focus op beter timen, niet op minder produceren.
Verhoogt zelfverbruik mijn capaciteitstarief?
Niet zolang je de stroom zelf opwekt. Alleen afname van het net telt voor je piek.
Zie welke toestellen je piek bepalen: Bereken je piek